ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP THI TỐT NGHIỆP THPT
MÔN : SINH HỌC
NĂM HỌC : 2008 2009
----------------000000---------------
Tiết
Nội dung dạy
Kiến thức cần đạt
Chú ý














1
Gen , mã di truyền








- Quá trình tự nhân đôi của gen




- Sinh tổng hợp ARN

- Khái niệm gen : - Là một đoạn của phân tử AND mang thông tin mã hoá cho một sản phẩm xác định là phân tử ARN hay chuỗi polipeptit
- Cấu trúc gen : 3 vùng : vùng điều hòa – cùng mã hóa – vùng kết thúc
- Mã di truyền : Mã di truyền là trình tự sắp xếp các Nu trong gen quy định trình tự sắp xếp các aa trong Prôtêin
* Đặc điểm mã di truyền :tính phổ biến – tính thoái hóa – tính đặc hiệu

* Quá trình nhân đôi ADN
- Vị trí – thời điểm :
- Diễn biến : 3 bước
+ Tháo xoắn DNA
+ Tổng hợp mạch DNA mới
+ Kết quả : sao 1 lân nhân đôi ; từ 1 DNA mẹ ( 2 DNA con giông hệt nhau và giống mẹ

* Cấu trúc và chức năng các loại ARN
+ mARN
+ tARN
+ rARN
* Quá trình tổng hợp ARN
- Vị trí – thời điểm
- Diển biến :
+ Tháo xoắn DNA
+ Tổng hợp mạch mới theo nguyên tắc bổ sung
+Kết quả : sau 1 lân phiên mã , từ 1 DNA mã ( 1mARN

- Gen ở sinh vật nhân sơ ( gen không phân mãnh ) và sinh vật nhân thực ( gen phân mãnh)
- Có 4 Nu ( có 64 mã di truyền



Chiều tổng hợp 2 mạch mơi của DNA ( ngược chiều nhau : 1 mạch tổng hợp liên tục – 1 mạch tổng hợp gián đoạn )






Khác biệt trong phiên mã ở sinh vật nhân thực và nhân sơ ( gen phân mãnh và gen không phân mãnh )













2
- Sinh tổng hợp protein










Điều hòa hoạt động
của gen
*Quá trình dịch mã : tổng hợp protein
- Vị trí – thời điểm :
- Diễn biến dịch mã : 2 giai đoạn
+ Hoạt hóa aa
+ Tổng hợp chuỗi polypeptit : 3 giai đoạn : mở đầu – kéo dài chuỗi polypeptit – kết thúc
- Chuỗi pôliribôxôm : nhiều riboxom cùng tham gia dịch mã trên 1 mARN
=> Cơ chế phân tử của hiện tượng di truyền ở cấp độ phân tử:
ADN ->mARN -> prôtêin ->tính trạng
* Khái niệm : Điều hoà hoạt động gen chính là điều hoà lượng sản phẩm của gen được tạo ra, giúp tế bào điều chỉnh sự tổng hợp prôtêin cần thiết vào lúc cần thiết.
- Trong cơ thể, việc điều chỉnh hoạt động gen xảy ra ở nhiều cấp độ: cấp phiên mã, cấp dịch mã, sau phiên mã.
* Điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân sơ :
1. Mô hình cấu trúc của Operon Lac: gồm các thành phần
- Gen cấu trúc
- Vùng vận hành
- Vùng khởi động
- Gen điều hòa
2. Sự điều hoà hoạt động operon Lac
* Khi môi trường không có Lactozo:
Gen điều hoà hoạt động quy định tổng hợp prôtêin ức chế. Prôtêin này có ái lực với vùng vận hành O nên gắn vào vùng vận hành O ngăn cản quá trình phiên mã của các gen cấu trúc Z, Y, A nên các gen này không hoạt động.
* Khi môi trường có Lactozo:
Gen điều hoà hoạt động quy định tổng hợp prôtêin ức chế. Lactozo đóng vai trò là chất cảm ứng gắn với prôtêin ức chế làm biến đổi cấu hình không gian ba chiều của prôtêin ức chế nên nó không thể gắn vào vùng vận hành O nên ARN polymeraza có thể liên kết với promoter để tiến hành phiên mã.
Các mARN của các gen cấu trúc được dịch mã tạo ra các enzim phân giải lactozo
Khi đường lactozo bị phân giải hết thì prôtêin ức chế lại bám vào vùng vận hành và quá trình phiên mã dừng lại.



Vai trò mã mở đầu và mã kết thúc


















Vai trò của protein ức chế : gắn vào vùng vận hành , ức chế quá trình phiên mã
Ở sinh vật nhân thực, sự phiên mã xảy ra trong nhân, dịch mã xảy ra ở tế bào chất: 2 quá trình xảy ra không đồng thời nên điều hoà phiên mã phức tạp hơn và được tiến hành ở nhiều giai đoạn từ trước phiên mã đến sau dịch mã.
Ngoài ra, ở sinh vật nhân thực còn có yếu tố điều hoà khác như các gen gây tăng cường, gen gây